DBA checklist voor opdrachtgevers en zelfstandigen
Deze checklist helpt bij het inschatten of er sprake is van een echte zelfstandige opdracht of dat de samenwerking mogelijk onder een dienstbetrekking valt volgens de Wet DBA.
Aard en duur van de werkzaamheden
Er moet duidelijk zijn dat de werkzaamheden van tijdelijke en/of projectmatige aard zijn. Dit kan worden vastgelegd in een duidelijke opdrachtbeschrijving, inclusief begin- en einddatum.
Werkzaamheden en werktijden
De inhoud van het werk én de werktijden worden door de zzp’er in overleg met de opdrachtgever bepaald. Dit kan eveneens worden vastgelegd in de opdrachtbeschrijving.
Werktijden
Een zzp’er bepaalt in beginsel zelf wanneer hij of zij werkt. Het is acceptabel dat bepaalde onderdelen op locatie plaatsvinden, maar de zzp’er moet ook kunnen kiezen voor thuiswerken, avonden of weekenden, als de opdracht dat toelaat.
Inbedding in de organisatie
Wordt er werk verricht dat ook door medewerkers in loondienst wordt gedaan, op dezelfde afdeling of onder dezelfde omstandigheden? Dan is er mogelijk sprake van ‘inbedding’. Daarnaast kan sociale of organisatorische gelijkstelling (zoals deelname aan personeelsuitjes of het ontvangen van bonussen) ook duiden op inbedding.
Leiding en gezag
Als de opdrachtgever instructies geeft die verder gaan dan het eindresultaat van de opdracht (bijvoorbeeld over werktijden, werkprocessen of gedrag) dan kan dit wijzen op een gezagsverhouding, wat een indicatie is voor schijnzelfstandigheid.
Persoonlijke uitvoering van het werk
Er moet sprake zijn van het principe van vrije vervanging. Deze zzp’er moet de mogelijkheid hebben om (in overleg) een geschikte vervanger in te schakelen voor (een deel van) het werk.
Totstandkoming van de opdracht
Wordt de zzp’er geselecteerd op basis van een specifieke uitvraag of project, waarin meerdere kandidaten zich konden aanbieden? Dit duidt op zelfstandigheid. Een één-op-één benadering zonder transparantie kan juist een risico vormen.
Tarief en facturatie
De zzp’er bepaalt zelf zijn of haar tarief, gebaseerd op kennis, ervaring en marktomstandigheden, en factureert op eigen titel voor de geleverde diensten.
Hoogte van de beloning
Het uurtarief van de zzp’er ligt (ruim) boven het wettelijk minimumtarief van €33 per uur. Een (te) laag tarief kan een aanwijzing zijn voor een verkapte dienstbetrekking.
Ondernemerscriteria
De zzp’er moet aantoonbaar zelfstandig ondernemer zijn en ondernemersrisico's dragen. Denk hierbij aan:
- Inschrijving bij de KvK
- Een afgesloten beroeps-/aansprakelijkheidsverzekering
- Zelf actief acquisitie doen (eigen website en zakelijk e-mailadres)
- Financieel risico lopen (zoals het risico op wanbetaling)
Daarnaast is het belangrijk dat de zzp’er:
- Gemiddeld meer dan één opdrachtgever per jaar heeft (bijvoorbeeld 2 of meer)
- Opdrachten gemiddeld een looptijd hebben van circa 6-9 maanden (afhankelijk van het soort werk)
Let op: Deze checklist is een hulpmiddel en geen juridisch bindend document.